Đền Thượng khu 9 Ninh Dân xã Hoàng Cương là một di tích lịch sử văn hóa Tỉnh Phú Thọ, di sản văn hóa vật thể vô cùng quý báu trong kho tàng di sản văn hóa của dân tộc Việt nam. Nơi đây thờ vị anh hùng dân tộc, người con yêu dấu của quê hương đất Tổ vua Hùng. Đó là Quang Trĩ đại vương, một tướng tài ba xuất chúng trong cuộc chiến chống giặc Ai Lao giúp Vua Hùng tuấn Vương giữ gìn non sông, bảo vệ bờ cõi nước ta. Người là đấng vì dân vì nước, kiên cường bất khuất, là tấm gương sáng ngời trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt nam.

         Lễ hội được tổ chức vào ngày mùng 7 tháng giêng hàng năm để tưởng nhớ công ơn của Đại vương để tỏ lòng tri ân đối với tổ tiên, với các bậc tiền bối đã có công đánh đuổi giặc ngoại xâm từ buổi bình minh của đất nước.

        Theo Ngọc phả truyền lại thì xưa Thời Vua Hùng truyền 18 đời đến đời vua Hùng Tuấn Vương tại Vị. Bấy giờ, thủ lĩnh giặc Ai Lao họ Thục tên Phán, nguyên cũng thuộc dòng dõi họ Hùng, được chia cai quản ở miền Ai Lao, nhân đó đổi làm họ Thục. Lúc ấy Thục Phán ở xa nghe tin Tuấn Vương tuổi già mà hai mươi hoàng tử đã chầu trời, không có ai kế vị, sắp truyền ngôi cho con rể là Sơn Thánh. Thục Phán nhân dịp ấy mượn cớ cứu viện lân quốc, bèn chỉnh điểm tinh binh trăm vạn, ngựa tốt ba nghìn con, thanh thế to lớn, chia làm năm đường kéo sang xâm lược.

         Vua nghe tin cho dựng dàn tế cáo với trời đất và các thần linh núi sông, xin về đàn tế hội họp chứng giám lời thề, âm phù giữ nước. Vua vừa khấn xong thì xuất hiện một vị dị nhân từ đám mây trên trời xuống, Người ấy bước đến trước bệ vua, tâu rằng: : Tôi cũng là con cháu họ xa của nhà họ Hùng, vị hiệu gọi là Quang Trĩ, vâng mệnh thiên đế xuống trợ uy cho bệ hạ giữ nước yên dân. 

        Vua bèn phong cho Quang Trĩ làm chỉ huy sứ thượng tướng quân, sai cầm quân đi trước tuần hành chặn giặc. Thế là ngài bèn vâng mệnh đem quân đi đánh giặc.

         Một hôm Ngài đem quân tiến đến đầu địa giới trại Ninh Hoài, phủ Lâm, Thao, đạo Sơn Tây  (tức xã Ninh Dân, huyện Thanh Ba, Tỉnh Phú Thọ ngày nay), truyền lệnh cho quân sĩ dừng lại trú quân ở đó. Ngày hôm sau Ngài đem quân đi đánh giặc Thục và đã phá tan quân giặc

         Từ đó thiên hạ thanh bình, nước nhà vô sự. Tướng quân bèn dẫn quân trở về, khi qua trại Ninh Hoài, phủ Lâm Thao, đạo Sơn Tây Thao (tức xã Ninh Dân cũ), Ngài cho dừng quân ở đồn sở, mở tiệc mừng công, cho mời các bô lão, dân chúng và các gia thần đến dự. Giữa lúc mọi người đang yến ẩm, chợt thấy một đám mây đẹp hình dáng như tấm lụa đỏ từ trên trời cao chúc thẳng xuống đồn sở, thấy Ngài bay theo đám mây, rồi mất hẳn không thấy nữa. Thế là Ngài đã hóa. Bấy giờ là ngày mồng 6 tháng giêng.

         Dân chúng ai nấy đều kinh hãi, cùng nhau làm lễ rồi dâng biểu tâu về triều.

         Vua Hùng Tuấn Vương biết tin bèn sai sứ mang sắc chỉ phong ngài làm Thượng đẳng phúc thần “dữ quốc đồng hưu, vĩnh vi hằng chí khâm tai” (cùng hưởng tốt đẹp với nước, được ghi nhớ đời đời. Kính thay)

         Sắc phong nguyên tự thần hiệu là QUANH TRĨ ĐẠI VƯƠNG.

         Cấm không được mặc áo màu đỏ tía khi làm lễ tế thần.

         Tặng phong:

         THÁNH TỔ HÙNG VƯƠNG HIỂN ỨNG LINH THÔNG HỘ QUỐC AN DÂN THƯỢNG ĐẲNG THẦN.

         Cho phép dân trại Ninh Hoài được dựng đền thờ.

         Do những công lao to lớn và sự linh ứng của ngài các triều đại phong kiến trước đây ban tặng …. sắc phong và  đạo sắc. Tiêu biểu như sắc phong vua Lê Đại Hành, trong khoảng niên hiệu Thiên Phúc (980 – 988) khảo xét công lao của bách thần, lấy ngài là vị thần linh thiêng hiển ứng bèn gia phong mỹ tự là “NHẤT VỊ ĐẠI VƯƠNG” (Một vị đại vương); Đến đời Trần Thái Tông, quân Nguyên Mông sang xâm lược nước ta, kinh thành bị vây hãm; [Hưng Đạo Vương] Trần Quốc Tuấn vâng mệnh đi cầu đảo bách thần ở các đền thờ Nhất vị đại vương cũng được thần hiển ứng âm phù. Đến khi dẹp được giặc Ô Mã Nhi, Vua Trần Thái Tông phong thưởng cho thần mỹ tự là:

         “NHẤT VỊ LINH ỨNG ANH NGHỊ HIỂN HỰU TRỢ THUẬN ĐẠI VƯƠNG” 

Nghĩa là:

         Một vị đại vương linh ứng anh nghị hiển hựu trợ thuận.

         Đến đời vua Lê Thái Tổ khởi nghĩa Bình Ngô, đến khi thu được thiên hạ, Thái tổ gia phong cho thần mỹ tự là:

         “NHẤT VỊ ĐẠI VƯƠNG PHỔ TẾ CƯƠNG NGHỊ ANH LINH”

Nghĩa là:

         Một vị đại vương phổ tế cương nghị anh linh.

         Sắc cho dân trại Ninh Hoài trùng tu miếu điện để thờ phụng.

          Được sự quan tâm của đảng và nhà nước, sở văn hoá Tỉnh phú thọ, đảng bộ chính quyền các ban ngành đoàn thể nhân dân trong và ngoài xã, với các tấm lòng hảo tâm của muôn dân đền thờ Thượng đẳng Phúc Thần được khôi phục việc dâng hương tế lễ hàng năm đã đáp ứng được tâm nguyện của nhân dân xã nhà.