Từ trung tâm phường, dọc theo đường Cao Bang khoảng 3km là tới làng Hạ Mạo thuộc địa phận khu 2, xã Thanh Minh, thị xã Phú Thọ cũ (nay là khu 2 phường Âu Cơ, tỉnh Phú Thọ), nằm bên dòng sông Thao chở nặng phù sa bồi đắp những bãi bồi châu thổ, tọa lạc tại trung tâm làng là ngôi đình uy nghi cổ kính, đó là đình Hạ Mạo. Đình Hạ Mạo nằm trên một khu đất rộng, bằng phẳng, mặt ngoảnh về phía Tây, phía Đông là dòng sông, phía Nam, Bắc là đồng ruộng xanh tốt quanh năm được dòng Thao Giang muôn đời bồi đắp nên cực kỳ thuận lợi cho việc canh tác lúa và hoa màu.

1. Lịch sử: Đình Hạ Mạo có lịch sử khá lâu đời từ thời Nguyễn Tây Sơn (thế kỷ XIX). Qua thăng trầm của lịch sử, đình đã được trùng tu nhiều lần vào thời Nguyễn và thời Pháp thuộc. Theo Ngọc phả, đình thờ Hùng Ánh con của vua Hùng Vương thứ 17.

- Với mặt bằng hình chữ đinh, đình nằm trên bình diện phẳng. Đại đình gồm 3 gian trên tổng thể dài 15m, rộng 5,5m, chân cột kê bằng đá xanh. Phần hậu cung còn nguyên vẹn gồm 3 gian là một chỉnh thể mang nặng chức năng tín ngưỡng. Hai mặt đầu hồi của đình được xây bít đốc, trên đắp hình long phù, một lối đắp chỉ xuất hiện vào thời Nguyễn chứng tỏ nó được gia cố sau này. Hai mặt rồng bờm lửa, vây cá, xung quanh là những đám mây mềm mại, được gắn những mảnh sứ theo kiểu trang trí lăng Khải Định tại Huế.

- Kiến trúc gỗ của đình được cấu trúc bằng hệ thống cột – vì kèo chất liệu gỗ lim. Các cột cái cao 3,5m, đường kính 0,4m, cột quân cao 2,5m đường kính 0,25m. Nền lát gạch nung, mái xưa kia lợp ngói mũi hài, nay được thay bằng ngói tây (qua nhiều lần trùng tu). Hai góc đình nguyên là mái đao được thay bằng hai trụ trên đỉnh tạo hình quả dành. Đình được kết cấu theo lối trồng rường "Tiền kẻ hậu bẩy".

- Cũng như phần lớn các ngôi đình nằm trong hệ thống đình làng trung du Bắc Bộ, đình có kết cấu chắc, khỏe, tuy nhiên cũng không tránh khỏi một cảm giác nặng nề do khối mái nặng và độ cao thấp. Để khắc phục những nhược điểm đó, các nghệ nhân dân gian có ý thức dùng các hình trang trí nhằm làm giảm bớt sự nặng nề bằng thiết kế không gian nội thất.

- Nội thất tòa đại đình được điểm xuyết bằng các đồ án trang trí khá cầu kỳ mang đậm bản sắc dân gian Bắc Bộ. Đại đình, các đầu dư đều được chạm hình đầu rồng, nét chạm thanh thoát và gợi cảm. Đầu rồng được đục chạm kỹ càng với bờm, râu cách điệu trông uy nghi mà mềm mại. Điểm nhấn của trang trí nằm vào các vị trí chủ đạo, đó là các bức cốn mê, các đầu bẩy.

- Các bức cốn mê ở đây được chạm khá công phu, chủ đề chính là rồng - sen - rùa - nước. Đó là rồng mẹ cùng các rồng con đang vui đùa, bên dưới là hình tượng sen - rùa (liên quy) được thể hiện vừa hiện thực vừa cách điệu, phần dưới cùng là sóng nước cách điệu được kết hợp một cách hài hòa.

 Điều đặc biệt của đình Hạ Mạo, đó là các bức cốn được chạm đục thể hiện cùng một chủ đề, tuy nhiên do nhiều tay thợ khác nhau nên phong cách mỹ thuật cũng không giống nhau, điều đó làm nên sự phong phú của nghệ thuật chạm khắc cùng một đề tài, người nghệ nhân có thể thoải mái bầy tỏ niềm sáng tạo của mình mà không hề bị gò ép ở bố cục.

- Ở một vì kèo khác, nghệ nhân tạo thêm hình chim phượng (yếu tố dương), ở trên cùng, đối lại với hình rồng nước (yếu tố âm). Lại ở một vì kèo khác, nghệ nhân tạo thêm một chữ ''Thọ'' lớn. Tuy nhiên, chủ đề chính: Rồng mẹ - rồng con vẫn được duy trì với tinh thần thể hiện rõ nét, rồng mẹ hiền hòa cùng đàn rồng con tinh nghịch, 4 hoặc 5 rồng con, mỗi con một hoạt động khác nhau: Con thì ngước lên, con quay mặt xuống, con ẩn trong mây, con vờn sóng nước, bên cạnh là chú rùa lấp ló trong khóm sen, lá thì tàn, lá đang mọc vươn lên muốn nói lên một triết lý nhân sinh: sự nối tiếp bất diệt, sự luân hồi của đời cây cũng như đời người.

- Các kẻ bẩy hiên trước đều được chạm bong, nét chạm bay và khoảng đạt, chủ đề cũng là rồng. Rồng đầu lớn, thân uốn lượn, chân quặp lấy lá, hoa, mây cách điệu, cạnh đó họa tiết phụ là con long mã, con phượng cặp thư, con rùa ẩn trong sóng nước. Với lối tạo hình dân gian không theo luật xa gần nhưng cực kỳ sinh động.

- Hậu cung của đình Hạ Mạo còn khá nguyên vẹn, đặc biệt phần trang trí cửa võng (phần chính) nó tạo sự tập trung của thị giác vào nơi thiêng liêng nhất của ngôi đình.

- Cửa võng được kết cấu kiểu bàn gồm 6 cánh nằm trong khung gỗ lớn được đục chạm công phu. Trên dưới đều chạm ''Lưỡng Long chầu Nguyệt'', đôi rồng đối xứng uốn lượn mèm mại mà khỏe mang phong cách đầu thời Nguyễn, mặt nguyệt hiền hòa chứng minh thời kỳ khá thái bình của dân tộc.

- Sau cánh cửa võng được chạm long tỉ mỉ cùng một chủ đề: ''Long vân hội ngộ'', những đám mây hình mác ôm vào thân rồng được diễn tả sinh động bằng bờm, râu vươn dài, thân rồng vươn mềm mại. Bằng nét đục khỏe mà tạo được khối mềm, các nghệ nhân Phú thọ cổ xưa đã rất thành công trong việc diễn tả hình tượng rồng: Uy nghi mà gần gũi.

- Chủ đề rồng xuyên suốt các đồ án trang trí đình Hạ Mạo. Đây chính là ý thức thể hiện tâm linh phù hợp với vị thần được thờ: Chàng Hùng Ánh là người được vua cha giao trọng trách trị thủy. Tuy đề tài Tứ linh: "Long, Ly, Quy, Phượng" là đề tài chung nhưng hình tượng rồng vẫn được nhấn mạnh và tuy hình tượng rồng là chủ đạo nhưng do bàn tay dân gian của các hiệp thợ khác nhau nên con rồng được thể hiện cũng khác nhau tạo hiệu quả sinh động lạ thường.

2. Ý nghĩa: Trải qua nhiều thế kỷ, bên dòng Thao hiền hòa, đình Hạ Mạo muôn đời tồn tại gắn bó với cuộc sống của người dân, đó là nơi thâm nghiêm, huyền bí nhưng cũng rất gần gũi với những hội làng. Là nơi hội họp của cộng đồng, là nơi chiêm ngưỡng những giá trị văn hóa dân gian qua nhiều đời, nhiều thế hệ nối tiếp.

Đình Hạ Mạo được Bộ Văn hóa, Thể Thao và Du lịch cấp bằng xếp hạng di tích quốc gia tại Quyết định số 69/2008/QĐ-BVHTTDL ngày 22/8/2008 và đã được Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ xếp hạng đăng ký bảo vệ, cùng với nhân dân Hạ Mạo nói riêng, nhân dân phường Âu Cơ nói chung cùng với ngành văn hóa luôn có ý thức bảo quản, tôn tạo, gìn giữ một di sản quý của địa phương cũng như của cả nước.