Đình Cóc là nơi thờ Tam vị Đại Vương vào đời Vua Hùng thứ 18. Trải qua chiến tranh và thời gian, ngôi Đình bị xuống cấp, nhưng kiến trúc và các di vật cổ vẫn còn giữ được. Được sự giúp đỡ của Phòng VH – TT huyện Thanh Ba, viện Bảo tàng tỉnh Phú Thọ, ngày 21/01/1998 tức ngày 10 tháng giêng năm Mậu Dần, Đình Cóc xã Hoàng Cương được UBND tỉnh Phú Thọ công nhận xếp hạng DTLS văn hóa cấp tỉnh và được UNESCO công nhận là “ Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương” di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Đây là di sản văn hóa của cả tỉnh – huyện mà Đảng bộ và nhân dân xã Hoàng Cương được vinh dự đón nhận trách nhiệm phụng thờ - bảo quản – tu sửa – tôn tạo  nâng cấp để trở thành khu di tích lịch sử vĩnh cửu, lưu truyền cho muôn đời con cháu sau này.

Theo Thần tích truyền lại thì xưa kia, từ thủa Hùng vương Thánh Tổ khởi dựng nước Nam, trải qua 18 đời mở mang đất nước, khởi sáng cơ đồ tạo dựng nên nhà nước Văn Lang hùng cứ một phương. Vào đời vua Hùng thứ 17 (tức Hùng Nghị Vương) có hai vợ chồng Nguyễn Tung và Đẩu Thị Hiển vốn chỉ làm nghề đốn cây chặt củi nhưng luôn gắng công sức làm điều thiện.

Tuy nhiên hai vợ chồng tuổi đã cao mà chưa có con trai nối dõi. Vì vậy hễ nghe ở đâu có danh sơn thắng cảnh hay động đền linh ứng, ông bà đều đến tận nơi để cầu tự. Một lần khi đi cầu đảo về đến nhà, đêm hôm ấy vừa cuối canh ba Đẩu Thị vừa chợp mắt bỗng thấy hai vì sao sáng rực từ trên trời sa thẳng xuống bụng.

Ngày 10 tháng giêng năm Nhâm Tý bà sinh ra được một bọc nở ra hai người con trai, thiên tư cao lệ, tướng mạo khôi kỳ khác hẳn người thường. Ông bà đặt tên cho hai chàng là Cao Sơn và Quý Minh. Khi 7 tuổi Cao Sơn và Quý Minh bắt đầu nhập học, đến năm 16 tuổi hai chàng tỏ rõ là thiên tư cao lệ, hàng vạn trai làng khó địch nổi hai chàng về mặt trí dũng.

Đến đời vua Hùng thứ 18 (tức Hùng Duệ Vương) không có con trai nối dõi, chỉ có hai cô con gái là Tiên Dung (gả cho Chử Đồng Tử) Và Ngọc Hoa công chúa. Hùng Duệ Vương truyền lệnh cho lập lầu kén rể ở cửa thành Việt Trì để thi tài, ai trúng tuyển sẽ được gả công chúa và nhường ngôi báu. Được tin Cao Sơn và Quý Minh đều đến ứng tuyển. Thấy hai người có tài văn võ nhà vua bèn cho Cao Sơn làm Đô chỉ huy sứ Tả tướng quân, Quý Minh làm Đô chỉ huy sứ Hữu tướng quân. Trong kỳ kén rể đó Tản viên Sơn thánh đã được lựa chọn làm phò mã.

 Khi thấy nhà vua có ý định truyền ngôi báu cho Tản viên Sơn Thánh , bộ lạc Tây vu đứng đầu là Thục Phán đã phát binh nổi loạn hòng tranh giành ngôi vị và cướp nhà nước Văn Lang. Trước sự lâm nguy của đất nước,vua Hùng cho triệu anh em Cao Sơn đổi làm Tả Hữu Khiên Thần cùng Sơn Thánh Tản viên cầm quân đánh dẹp giặc Thục.

Rồi Vương cử ngay Cao Sơn tiến binh đi trước tuần phòng hai xứ Thao Giang và Đà Giang để gây phấn chấn thanh thể cho binh sĩ. Còn Quý Minh thì tiến binh đến ngay đạo Đông Bắc để phòng giặc Thục. Ngay hôm đó Cao Sơn dẫn quân tới trang Vương Xá (thuộc huyện Thanh Ba, đạo Sơn Tây, phủ Lâm Thao). Tới nơi thấy trang Vương xá có địa thế đẹp, Cao Sơn bèn trú quân lại bên miếu để hội đồng thương nghị công việc.

Đêm đó Cao Sơn nằm ngủ ngay nơi Đền sở, cuối canh ba có hai vị thần hiển linh tự xưng là con của Lạc Long Quân hiện là Bản cảnh thành hoàng của Trang Vương Xá một người là Linh Thông chi thần, một người là Hữu thiện chi thần xin đồng tâm hiển ứng phù trợ cho Cao Sơn đánh giặc lập công, sau này xin cùng được phối thờ trong những ngày tế tự. Hôm sau Cao sơn bèn triệu tập các vị gia thần phụ lão trang Vương Xá đến hỏi rõ ngọn ngành. Các vị gia thần phụ lão đều đáp:

“Trang Vương Xá chúng tôi từ xưa đúng là có thờ hai vị thần là Bản cảnh thành hoàng y như tên húy, tên hiệu ngài vừa nói. Nhân việc này xin ngài cho phép dân trang chúng tôi hôm nay là đồn sở, nhưng sau này thắng giặc thì được làm nơi thờ tự ngài, xin ngài ban cho tên húy, tên hiệu để chúng dân phụng sự ức vạn năm sau”.

Nghe xong Cao Sơn truyền lệnh “Hàng ức vạn năm sau ta cho phép dân trang Vương Xá  được phụng sự một vị là cao Sơn. Còn hai vị Bản cảnh thành hoàng trước đây cũng được phối hưởng cùng thờ tự với ta”.

Sau khi đánh thắng giặc Thục, Vua Hùng mở tiệc khao thưởng binh sĩ và phong thưởng công thần. Trong lúc vua ban thưởng Cao Sơn thưa rằng: “Giặc Thục sớm tan rã cũng là nhờ vào công âm phù thần trợ, xin nhà vua hãy nhớ tới việc gia ân. Sau này xin cho sắc phong các vị thần ngầm phù trợ”.

Vua nghe lời bèn sai Cao Sơn, Quý Minh trở về thực ấp nhiệm sở ở thành Thăng Long. Một hôm khi hai ông đang nằm tại phủ đường , mọi người bỗng thấy trời đất chợt tối sầm và xuất hiện hai dải lụa vàng tờ trên trời hạ thẳng vào trong cung, một lát sau Cao Sơn và Quý Minh đều bay theo dải mây lạ đó, hai vị Đại vương đã hóa về trời.

Với những công lao to lớn của Cao Sơn và theo ý nguyện của ngài, vua Hùng cùng các triều đại phong kiến trước đây xuống chiếu phong Thần, giao cho dân làng Thanh Xá phụng thờ hương khói tam vị Đại vương là Cao Sơn và hai vị Bản cảnh thành hoàng.  Từ đó cứ vào dịp mùng 10 tháng giêng hàng năm (ngày sinh của thần), dân làng Thanh Xá lại mở hội cầu tế để tưởng nhớ công đức của Tam vị Đại vương và cầu xin Tam công ban cho mưa thuận gió hòa, cho muôn nhà được ấm no, hạnh phúc.

Do những công lao to lớn trong công cuộc dựng nước và giữ nước Tam vị Đại vương đã được vua Hùng và các triều đại phong kiến trước đây sắc phong là:

Cao Sơn Tá trị Dực Vận Tuấn tĩnh Đại vương.

Hai vị Bản cảnh Thành hoàng được gia phong là:

Linh Phù Trợ thuận chi thần.

Đồng thời xuống chiếu bổ cho dân làng Hoàng Cương phải ngày ngày phụng thờ hương khói, việc thờ cúng đó cũng được ghi vào lễ tiết quốc thánh và chép vào sử sách thờ tự chung của cả nước.

Trải qua năm tháng thời gian, với biết bao biến thiên thăng trầm của lịch sử, hình ảnh uy phong lẫm liệt của các vị anh hùng tiền bối vẫn in đậm trong tâm trí mỗi người dân Hoàng Cương và sáng ngời trong trang sử hào hùng của dân tộc Việt nam. Vinh dự tự hào thay cho quê hương chúng ta được là nơi phụng thờ hương khói cho các vị anh hùng tiền bối đã có công lao to lớn trong quá trình dựng nước và giữ nước của dân tộc.